Powstanie Warszawskie. Dzień trzydziesty drugi – 1 września 1944 (piątek)

Agnieszka Rusocka-Malinowska

Działalność informacyjna, kulturalna

Echa Spoleczne - 1944_09_01

Miron Białoszewski opisywał sytuację na Starym Mieście w „Pamiętniku z powstania warszawskiego”:

„Stare Miasto broni się ostatkiem sił. Ale i ludzi coraz mniej. I jeść nie ma co. Powstańcy też nie mają. A tu idzie atak. Z różnych stron. Huki. Walenia. Przebijania ostatnich piwnic. Słońce się podwyższało na niebie. Upał narastał. I te kręcenia się. I cywilów, i powstańców. Bezradność. Nie wiem, kiedy zaczęli mówić, że Niemcy wchodzą już na Freta. I że kapitulacja Starówki.”

Generał Sosnkowski wydał rozkaz nr 19. Zwrócił się w nim do żołnierzy Armii Krajowej, przypominając zasługi polskich wojsk na frontach alianckich i oskarżając aliantów o pozostawienie Warszawy samej sobie:

„Lud Warszawy pozostawiony sam sobie i opuszczony na froncie wspólnego boju z Niemcami – oto tragiczna i potworna zagadka, której my Polacy, odcyfrować nie umiemy na tle technicznej potęgi Sprzymierzonych u schyłku piątego roku wojny”

Fragmenty rozkazu, często wyrwane z kontekstu przedrukowała brytyjska prasa, co zaowocowało oburzeniem brytyjskiej opinii publicznej.

Ze świata

W tonie podobnym do rozkazu gen. Sosnkowskiego wypowiedział się w kolumnie „As I Please” w brytyjskim tygodniku „Tribune” pisarz George Orwell. Skrytykował postawę brytyjskiej prasy i inteligencji w stosunku do powstania warszawskiego, przy skrajnie uległym w stosunku do ZSRR i Stalina. Zwracał uwagę, że komentarze prasowe nie zawsze są zgodne z prawdą. Podkreślał również, że przy całej swojej niechęci do pisania o polityce, powstanie było wydarzeniem, którego nie mógł przemilczeć.

Prezydent RP na uchodźstwie Władysław Raczkiewicz w audycji radiowej powiedział, że „na progu szóstego roku wojny powtórzyła się tragiczna sytuacja Polski w jej walce o wolność. Warszawa walczy sama”.

Wydarzenia w Warszawie odbiły się echem również w Stanach Zjednoczonych. Gubernatorowie stanów Dakoty Południowej i Północnej, Minnesoty, Luizjany, Milwaukee, Teksasu, Wisconsin i Nowy Jork oraz burmistrzowie Chicago, St. Louis i Omaha ogłosili 1 września dniem hołdu dla Polski. Część dużych sklepów przy Piątej Alei w Nowym Jorku otworzyło wystawy dotyczące Polski Walczącej.

Leave a Comment