Konstytucja 3 Maja

W imię Boga w Trójcy Świętej Jedynego.

Stanisław August z Bożej łaski i woli Narodu Król Polski, Wielki Książe Litewski, Ruski, Pruski, Mazowiecki, Żmudzki, Kijowski, Wołyński, Podolski, Inflancki, Smoleński, Siewierski i Czerniechowski, wraz z stanami skonfederowanemi, w liczbie podwójnej Naród Polski reprezentującemi, uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje, i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła, wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą egzystencyją polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć, mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy, dopóki by naród w czasie, prawem przepisanym, wyraźną wolą swoją nie uznał potrzeby odmienienia w niej jakiego artykułu. Do której to konstytucji dalsze ustawy sejmu teraźniejszego we wszystkiem stosować się mają.

Konstytucja 3 Maja – Preambuła

Hanna Czachorowska:

3 maja 1791 r. uchwalona została ustawa rządowa, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 Maja. Była drugą na świecie, a pierwszą w Europie, spisaną konstytucją. Zmieniła ustrój państwa na monarchię konstytucyjną oraz ograniczyła demokrację szlachecką.

Uchwalenie Konstytucji 3 Maja. Jan Matejko; źródło: Internet
Uchwalenie Konstytucji 3 Maja. Jan Matejko; źródło: Internet

Z jednej strony była nowoczesna i postępowa, z drugiej nie ustrzegła się powielania niekorzystnych dla obywateli rozwiązań: potwierdzała dominującą rolę religii katolickiej oraz podkreślała pozycję szlachty. Utrzymywała też poddaństwo chłopów.

Jednocześnie ustanowiła trójpodział władzy oraz zlikwidowała wolną elekcję i ograniczyła rolę magnaterii. Potwierdziła też przywileje mieszczaństwa, zwiększając tym samym ich wpływ na politykę państwa.

W czasie obrad Sejmu Czteroletniego wielu posłów, pracujących na zlecenie państw ościennych (Rosji, Prus czy Austrii) sprzeciwiało się powołaniu ustawy zasadniczej. Konstytucja została uchwalona podczas nieobecności posłów stronnictwa hetmańskiego. Stronnictwo reformatorskie wykorzystało wyjazd znacznej części posłów na Święta Wielkanocne.

Główni autorzy i zwolennicy wprowadzenia reform dla ratowania państwa, to marszałek Sejmu Wielkiego Stanisław Małachowski, Marszałek Wielki Litewski Ignacy Potocki, podkanclerzy koronny Hugo Kołłątaj i działacz oświeceniowy Stanisław Staszic. Konstytucję podpisał król Stanisław August Poniatowski. Twórcy Konstytucji 3 Maja określili ją jako „ostatnią wolę i testament gasnącej Ojczyzny”.

Leave a Comment